نگاه اکونومیست به اپوزیسیون جدید ترکیه؛ 4 پرسش اساسی از اوزل
- 10 مرداد 1405 – 10:55
- اخبار بین الملل
- اخبار ترکیه و اوراسیا
نشریه اکونومیست، تاسیس حزب نو به رهبری اوزگور اوزل را به عنوان تحول سیاسی مهم ترکیه تلقی میکند.
بین الملل
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، این روزها در ترکیه، همگام و همزمان با تداوم بحران اقتصادی، رویدادهای پر تب و تاب دنیای سیاست نیز ادامه دارد.
از سویی حزب آینده به رهبری احمد داود اوغلو خود را منحل کرده و کرکره را پایین کشیده و از دیگر سو، حزب جدید مخالفین اردوغان اعلام کرده که توانسته تنها در ظرف چند روز، دهها میلیون لیره کمک مالی از شهروندان دریافت کند.
این حزب که به نام «حزب نو» از حزب جمهوری خلق انشعاب کرده و سکان رهبری آن در دست اوزگور اوزل است، خود را برای یک رقابت سنگین و نفس گیر انتخاباتی در سال آتی میلادی مهیا میکند.
حالا علاوه بر تحلیلگران داخلی ترکیه، چشمان ناظران خارجی نیز در حال رصد تصمیمات و اقدامات اوزل و همراهان اوست. دراین میان، هفتهنامه انگلیسی اکونومیست، تاسیس حزب نو را به عنوان تحول سیاسی مهم ترکیه تلقی میکند. به گفته اکونومیست، اوزگور اوزل با اعلام تأسیس حزب خود، نقشه سیاسی ترکیه را تغییر داد.
طی روزهای گذشته، علاوه بر اکونومیست، نشریات و رسانههای دیگری نظیر رویترز، الجزیره، گاردین، فایننشال تایمز و واشنگتن پست، ظهور حزب نو را به عنوان تحولی جدی در صف مخالفین اردوغان ارزیابی کردهاند.
تولد در سایه بحران سیاسی – قضایی
یکی از ابعاد مهم تحلیل اکونومیست درباره ظهور حزب نو به رهبری اوزل، این است که تولد این حزب را از منظر همان بحران سیاسی – قضایی بزرگی ارزیابی کرده که در چند ماه گذشته، به بزرگترین جنجال در دنیای احزاب ترکیه تبدیل شد. جنجالی که با تصمیم عجیب و بی سابقه یکی از دادستانهای تحت امر دولت برای برکناری رهبر بزرگترین حزب مخالف، اوزل را از صحنه کنار زد و کمال قلیچدار اوغلو را به جای او منصوب کرد.
در روزهای نخست، خود اوزگور اوزل نیز تصور نمیکرد که همین یک اتفاق ساده، او را مجبور به ترک حزب کند. پافشاری اوزل و رفقای او نتیجه نداد و او مجبور شد برای نخستین بار در تاریخ 103 ساله حزب جمهوری خلق، رهبری یک انشعاب بزرگ را بر عهده بگیرد و همراه با 93 نماینده پارلمان، از زیر چتر این حزب قدیمی بیرون برود و حزب جدیدی تاسیس کند که از همان روز نخست، به عنوان حزب اصلی اپوزیسیون داخلی مطرح شد و یک ششم از کرسیهای پارلمان ترکیه را در اختیار دارد.
پیوتر زالوسکی خبرنگار هفته نامه اکونومیست در ترکیه، در یک پادکست به این اشاره میکند که «اوزل با یک حرکت ناگهانی، نقشه سیاسی ترکیه را از نو ترسیم کرد. او همین حالا بیش از 30 درصد از رای دهندگان ترکیه را با خود همراه کرده و به عنوان رهبر اپوزیسیون اصلی، از تمرکز قدرت در دست اردوغان انتقاد میکند. اما هنوز مشخص نیست که آیا حزب جدید میتواند چیزی بیش از یک کپی از حزب جمهوری خلق باشد یا نه. اوزل، به طور سنتی بخش عظیمی از هواداران حزب سوسیال دموکرات سکولار را با خود همراه کرده اما چیزی که دشوارتر خواهد بود، جذب رأیدهندگان از راست میانه، جذب برخی از ملیگرایان سکولار و برخی از رأیدهندگان کُرد است و به نظر نمیرسد که هنوز این کار را انجام داده باشد».
زالوسکی میگوید: «اوزگور اوزل در دنیای سیاست، اصلاً تازهکار نیست و تجارب فراوانی دارد. بزرگترین دستاورد او در سال 2024 حاصل شد و توانست چنان شکست سنگینی بر حزب اردوغان تحمیل کند که میتوان آن را بزرگترین دستاورد حزب جمهوری خلق در 50 سال اخیر دانست. حالا باید دید آیا در انتخابات سراسری و در حزب جدیدالتاسیس نیز میتواند همین پیروزی را تکرار کند یا نه».
هفته نامه اکونومیست به این نیز اشاره کرده که حزب جمهوری خلق با رفتن اوزل و همراهانش عملاً ورشکست شده و قلیچدار اوغلو مجبور شده برای برگزاری یک مراسم، از افراد اجارهای استفاده کند و افشای این موضوع که حاضران برای حضور در این نشست پول دریافت کردهاند، منجر به یک رسوایی سیاسی جدی شد.
اکونومیست معتقد است که حالا دو چالش بزرگ بر سر راه اوزل و اردوغان وجود دارد. چالش اوزل این است که از منظر گفتمان سیاسی، مسیری را برای حزب خودش تعریف کند که کپی افکار و سیاستهای حزب جمهوری خلق نباشد و چالش بزرگ اردوغان نیز این است که راهی پیدا کند تا بدون توسل به ابزار زور، حزب نو را متوقف کند.
اردوغان قبلاً برای حذف و تضعیف رقبای خود، از راهکارهایی مانند زندانی کردن اکرم امام اوغلو شهردار سابق استانبول استفاده کرده ولی اوزگور اوزل به عنوان نماینده پارلمان دارای مصنویت قضایی است و نمیتوان او را به راحتی کنار زد.
پیوتر زالوسکی معتقد است که اوزگور اوزل، برای تحمیل شکست بر اردوغان و حزب او «روی کاغذ شانس زیادی دارد و حزب نو، پتانسیل بالایی برای رقابت با اردوغان و حزب عدالت و توسعه دارد. با این حال، در عمل، آنها با موانع بزرگی روبرو هستند، از جمله سرکوب فزاینده و قوه قضائیهای که پیرو خواستههای اردوغان است».
حزب نو و سیاست خارجی ترکیه
حزب نو به رهبری اوزگور اوزل در شرایطی پا به میدان گذاشته که روابط ترکیه و اتحادیه اروپا تنها محدود به حوزههای اقتصادی و صنایع دفاعی است و از حیث سیاسی، از هم فاصله گرفتهاند.
در نتیجه تحلیلگران سیاسی میگویند: در صورتی که اوزل و رفقای او بتوانند در انتخابات آتی اردوغان را شکست دهند و به قدرت برسند، سیاست خارجی ترکیه متحول خواهد شد و به همین خاطر، از نشریات و محافل سیاسی و خبری گرفته تا اندیشکدههای اروپایی و آمریکایی، مواضع اوزگور اوزل را دنبال میکنند و به این میاندیشند که ممکن است در آینده، با او پشت میز بنشینند.
خبرگزاری رویترز، ضمن اشاره به رویکردهای متفاوت سیاست خارجی اوزگور اوزل، به این اشاره کرده که این حزب ظرفیت بالایی دارد و میتواند بزرگترین چالش سیاسی برای اردوغان باشد، اما در عین حال خطر چندپارگی اپوزیسیون را نیز گوشزد میکند.
در مقابل، الجزیره انگلیسی در یک تحلیل مفصل، بر یک موضوع سیاسی مهم انگشت گذاشته و هشدار داده که حزب نو به رهبری اوزل، توان آن را دارد که معادلات قدرت سیاسی در ترکیه را تغییر دهد. ولی این تغییر، در گرو آن است که حزب نو، صرفاً به عنوان یک انشعاب دیده نشود و بتواند در کوتاه مدت، خود را به یک آلترناتیو ملی تبدیل کند.
حالا تحلیلگران داخلی و خارجی، درباره حزب نو و مسیر سیاسی اوزگور اوزل، چهار پرسش مهم دارند: اول این که آیا حزب نو، میتواند برند سیاسی مستقلی از حزب جمهوری خلق بسازد؟ دوم این که برنامه اقتصادی و اجتماعی متفاوتی ارائه میدهد یا صرفاً بر مخالفت با اردوغان تکیه میکند؟
پرسش سوم این است: آیا تا انتخابات 2028 انسجام تشکیلاتی و منابع مالی خود را حفظ خواهد کرد؟ سوال آخر هم راجع به کردها است: آیا این حزب خواهد توانست رابطهای پایدار با رأیدهندگان کُرد برقرار کند، بدون آنکه آرای ملیگرایان میانهرو را از دست بدهد؟
انتهای پیام/